پروتئین و تغذیه
هنگام مصرف GLP‑1 روزانه چقدر پروتئین نیاز دارید؟
پروتئین روزانه هنگام کاهش وزن با GLP‑1 طبق توصیهنامهی مشترک ۲۰۲۵، ۱٫۲ تا ۱٫۶ گرم برای هر کیلوگرم است. مقدار کل به وزن مبنای محاسبه بستگی دارد.
بازبینی پزشکی توسط Farnia Bahari, PharmD
منتشرشده در ۸ دقیقه مطالعه
اگر داروی GLP‑1 مانند Ozempic، Wegovy، Mounjaro (در ایران: زیکورپا و اسپارتینا) یا Zepbound مصرف می‌کنید و در حال کاهش وزن هستید، هدفتان دریافت روزانه‌ی ۱٫۲ تا ۱٫۶ گرم پروتئین بهازای هر کیلوگرم وزن بدن باشد. برای وزن ۷۰ کیلوگرم (۱۵۴ پوند)، این مقدار ۸۴ تا ۱۱۲ گرم است. توصیهنامهی مشترک چهار انجمن آمریکایی در حوزه‌ی چاقی و تغذیه در سال ۲۰۲۵ به این بازه اشاره میکند (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵).
نکته‌های کلیدی
- راهنمای تغذیه‌ی آمریکایی‌ها برای سال‌های ۲۰۲۵–۲۰۳۰ همین بازه را بهعنوان هدف دریافت پروتئین برای همه‌ی بزرگسالان تعیین میکند و آن را بر اساس نیاز به کالری تنظیم میکند (USDA و HHS، ۲۰۲۶).
- مقادیر مرجع دریافت پروتئین برای بزرگسالان سالم پایین‌تر است. این مقدار در بریتانیا ۰٫۷۵ گرم بهازای هر کیلوگرم، در آمریکا ۰٫۸ و طبق نظر EFSA برابر با ۰٫۸۳ است (Morris و همکاران، ۲۰۲۰؛ Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵؛ EFSA، ۲۰۱۲).
- این توصیهنامه حداقل دریافت روزانه را ۰٫۴ تا ۰٫۵ گرم بهازای هر کیلوگرم تعیین میکند و میگوید باید از دریافت بیش از ۲ گرم بهازای هر کیلوگرم برای مدت طولانی پرهیز کرد (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵).
- گروه PROT-AGE برای افراد بالای ۶۵ سال، روزانه دست‌کم ۱٫۰ تا ۱٫۲ گرم بهازای هر کیلوگرم توصیه میکند (Bauer و همکاران، ۲۰۱۳).
- برای افراد مبتلا به چاقی، این توصیهنامه گزینه‌های جایگزینی ارائه میکند: ۱٫۲ تا ۲٫۰ گرم بهازای هر کیلوگرم وزن تعدیل‌شده، ۱٫۵ گرم بهازای هر کیلوگرم توده‌ی بدون چربی بدن، یا مقدار ثابت ۸۰ تا ۱۲۰ گرم (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵).
پروتئین موردنیاز هنگام مصرف GLP‑1 در شرایط مختلف
هر ردیف مقدار روزانه، گروهی که این مقدار برای آن تعیین شده و مرجع تعیین‌کننده را نشان میدهد. پیوند منبعی که این مقدار را ذکر کرده نیز آمده است.
| برای چه کسانی است | پروتئین (گرم بهازای هر کیلوگرم در روز) | مرجع تعیین‌کننده |
|---|---|---|
| بزرگسالان سالم، مقدار مرجع بریتانیا | ۰٫۷۵ | مقادیر مرجع تغذیه‌ای بریتانیا، ۱۹۹۱ |
| بزرگسالان سالم، مقدار مرجع آمریکا | ۰٫۸ | مقدار توصیه‌شده‌ی روزانه در آمریکا |
| بزرگسالان سالم، مقدار مرجع اتحادیه‌ی اروپا | ۰٫۸۳ | EFSA، ۲۰۱۲ |
| همه‌ی بزرگسالان آمریکا، هدف تغذیه‌ای | ۱٫۲–۱٫۶ | راهنمای تغذیه، ۲۰۲۵–۲۰۳۰ |
| دورهی کاهش وزن (ذکرشده در توصیهنامهی GLP‑1) | ۱٫۲–۱٫۶ | توصیهنامهی مشترک، ۲۰۲۵ |
| تمرین قدرتی | ۱٫۲–۱٫۷ | توصیهنامهی مشترک، ۲۰۲۵ |
| بزرگسالانی که ورزش می‌کنند | ۱٫۴–۲٫۰ | موضع‌نامه‌ی ISSN، ۲۰۱۷ |
| بزرگسالان بالای ۶۵ سال | دست‌کم ۱٫۰–۱٫۲؛ در صورت فعالیت بدنی، ۱٫۲ یا بیشتر | گروه مطالعاتی PROT-AGE، ۲۰۱۳ |
محاسبه‌گر پروتئین هنگام مصرف GLP‑1 وزن شما را در مقادیر بازهی مربوط به کاهش وزن ضرب میکند و مقدار کل را بین وعده‌های غذایی تقسیم میکند. برای وزن ۷۰ کیلوگرم، روزانه ۸۴ تا ۱۱۲ گرم برابر است با ۲۱ تا ۲۸ گرم در هر یک از چهار وعده‌ی غذایی (۸۴ ÷ ۴ و ۱۱۲ ÷ ۴).
این توصیهنامه خودش بازهی پروتئین برای کاهش وزن را تعیین نمی‌کند. در عوض، گزارش میدهد که در دورهی کاهش وزن، مقادیری «مانند ۱٫۲–۱٫۶ گرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز» «نیز پیشنهاد شده‌اند» (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵). راهنمای تغذیه‌ی ۲۰۲۵–۲۰۳۰ برای همه‌ی بزرگسالان آمریکا، ۱٫۲ تا ۱٫۶ گرم بهازای هر کیلوگرم را بهعنوان هدف تعیین میکند و میگوید این مقدار باید بر اساس نیاز به کالری، «در صورت لزوم تنظیم شود» (USDA و HHS، ۲۰۲۶).
مقادیر مرجع پایین‌تر، برای بزرگسالان سالم به‌طور کلی تعیین شده‌اند. مقدار ۰٫۸۳ گرم بهازای هر کیلوگرم که EFSA تعیین کرده، بر پایه‌ی مطالعات تعادل نیتروژن است و برای تمام سنین بزرگسالی کاربرد دارد (EFSA، ۲۰۱۲). مقدار ۰٫۷۵ گرم بهازای هر کیلوگرم در بریتانیا، به مقادیر مرجع تغذیه‌ای سال ۱۹۹۱ برمی‌گردد (Morris و همکاران، ۲۰۲۰؛ SACN، ۲۰۲۵). برای بزرگسالان ۱۹ تا ۶۴ ساله، این مقدار روزانه برای مردان ۵۵٫۵ گرم و برای زنان ۴۵٫۰ گرم میشود (Public Health England، ۲۰۱۶). Scientific Advisory Committee on Nutrition بریتانیا میگوید بررسی پروتئین را در برنامه‌ی کاری آینده‌ی خود قرار خواهد داد (SACN، ۲۰۲۵).
برای افراد بالای ۶۵ سال که ورزش می‌کنند، PROT-AGE مقدار ۱٫۲ گرم یا بیشتر بهازای هر کیلوگرم را توصیه میکند. برای سالمندان مبتلا به بیماری حاد یا مزمن، مقدار توصیهشده ۱٫۲ تا ۱٫۵ گرم بهازای هر کیلوگرم است (Bauer و همکاران، ۲۰۱۳).
پروتئین را با وزن واقعی، تعدیل‌شده یا ایدئال حساب کنیم؟
این توصیهنامه میگوید برای افراد مبتلا به چاقی، مشخص نیست کدام وزن بدن باید مبنای تعیین پروتئین موردنیاز باشد. همچنین میگوید استفاده از وزن واقعی «میتواند نیاز به پروتئین را به میزان قابل‌توجهی بیشبرآورد کند» (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵). وزن تعدیل‌شده را یکی از مبناهای محاسبه معرفی میکند، اما فرمولی برای آن ارائه نمی‌دهد. گزینه‌های جایگزینی که فهرست میکند عبارت‌اند از:
- روزانه ۱٫۲ تا ۲٫۰ گرم بهازای هر کیلوگرم وزن تعدیل‌شده هنگام کاهش قابل‌توجه وزن
- مقدار ثابت ۸۰ تا ۱۲۰ گرم در روز که به گفته‌ی توصیهنامه، ممکن است پایبندی به آن آسان‌تر باشد
- روزانه ۱٫۵ گرم بهازای هر کیلوگرم توده‌ی بدون چربی بدن که به اندازه‌گیری ترکیب بدن نیاز دارد
برای وزن ۱۲۰ کیلوگرم، ضرب کردن وزن واقعی در این مقادیر، روزانه ۱۴۴ تا ۱۹۲ گرم به دست میدهد (۱۲۰ × ۱٫۲ و ۱۲۰ × ۱٫۶). این مقدار بسیار بالاتر از بازهی ثابت ۸۰ تا ۱۲۰ گرم است. برای وزن ۷۰ کیلوگرم، مقدار ۸۴ تا ۱۱۲ گرم در همین بازهی ثابت قرار دارد.
ممکن است متخصص تغذیه به شما بگوید برای محاسبه از چه وزن ایدئال یا تعدیل‌شده‌ای استفاده کنید. آن عدد را در محاسبه‌گر پروتئین به‌جای وزن خود وارد کنید. برای محاسبه‌ی وزن ایدئال، قد خود را در محاسبه‌گر وزن هدف هنگام مصرف GLP‑1 وارد کنید که از فرمول‌های کلاسیک استفاده میکند.
مطالعه‌ی کوچکی در سال ۲۰۲۵، تعداد ۶۰ بزرگسال را بررسی کرد که برای کاهش وزن داروی GLP‑1 مصرف می‌کردند (Johnson و همکاران، ۲۰۲۵). ثبت غذای مصرفی آن‌ها در ۳ روز نشان داد که با محاسبه بر اساس وزن تعدیل‌شده، ۴۳٪ به دریافت روزانه‌ی ۱٫۲ گرم بهازای هر کیلوگرم و ۱۰٪ به ۱٫۶ گرم می‌رسیدند (Johnson و همکاران، ۲۰۲۵).
حد پایین و بالای دریافت پروتئین
دریافت روزانه‌ی کمتر از ۰٫۴ تا ۰٫۵ گرم بهازای هر کیلوگرم میتواند به تحلیل عضلات و اختلال عملکرد منجر شود (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵). در مورد حد بالا، توصیهنامهی مشترک به پیامدهای نامطلوب احتمالی برای سلامت اشاره میکند و درباره‌ی دریافت روزانه‌ی بیش از ۲ گرم بهازای هر کیلوگرم برای مدت طولانی هشدار میدهد (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵).
یک فراتحلیل در سال ۲۰۱۸، نتایج ۴۹ کارآزمایی با حضور ۱٬۸۶۳ بزرگسال سالم را که تمرین مقاومتی انجام می‌دادند بررسی کرد. این بررسی نشان داد وقتی کل دریافت پروتئین روزانه از ۱٫۶۲ گرم بهازای هر کیلوگرم فراتر رفت، توده‌ی بدون چربی بدن دیگر افزایش بیشتری پیدا نکرد (Morton و همکاران، ۲۰۱۸). هیچ‌یک از این کارآزمایی‌ها شامل مصرف داروهای GLP‑1 نبودند و همگی مقدار توده‌ی اضافه‌شده در طول دورهی تمرین را اندازه‌گیری می‌کردند.
International Society of Sports Nutrition در موضع‌نامه‌ی سال ۲۰۱۷ خود، روزانه ۱٫۴ تا ۲٫۰ گرم بهازای هر کیلوگرم را «برای بیشتر افرادی که ورزش می‌کنند کافی» می‌داند (Jäger و همکاران، ۲۰۱۷). به گفته‌ی این بیانیه، افراد دارای سابقه‌ی تمرین مقاومتی که کمتر از نیازشان کالری دریافت می‌کنند، ممکن است برای حفظ توده‌ی بدون چربی بدن به ۲٫۳ تا ۳٫۱ گرم بهازای هر کیلوگرم نیاز داشته باشند. این مقدار بالاتر از حد ۲ گرم بهازای هر کیلوگرم در توصیهنامه است (Jäger و همکاران، ۲۰۱۷).
چرا پروتئین هنگام کاهش وزن با GLP‑1 اهمیت دارد؟
اسکن‌های انجام‌شده در کارآزمایی‌ها نشان می‌دهند که ۲۵ تا ۳۹٪ از وزن ازدست‌رفته مربوط به توده‌ی بدون چربی بدن است. رقم ۳۹٪ به کارآزمایی STEP ۱ مربوط است که در آن، از ۱۳٫۶ کیلوگرم کاهش وزن با سماگلوتاید، ۵٫۳ کیلوگرم توده‌ی بدون چربی بدن بود (Look و همکاران، ۲۰۲۵؛ Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵).
به بیان این توصیهنامه، «افزایش دریافت پروتئین به‌تنهایی، بدون تمرین مقاومتی/قدرتی منظم و برنامه‌ریزی‌شده، احتمالاً برای کمک به حفظ توده‌ی عضلانی کافی نیست» (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵). این توصیهنامه در کنار درمان با GLP‑1، تمرین قدرتی دست‌کم ۳ بار در هفته و دست‌کم ۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی با شدت متوسط در هفته را توصیه میکند (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵).
این توصیهنامه ریزش موی بیشازحد را در فهرست نشانه‌های کمبود مواد مغذی در مصرف‌کنندگان داروهای GLP‑1 آورده است (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵). در کارآزمایی‌هایی که مبنای صدور مجوز در بریتانیا بودند، ریزش مو هنگام مصرف Mounjaro در ۴٫۹٪ از مصرف‌کنندگان تیرزپاتاید گزارش شد، درحالی‌که این رقم برای مصرف‌کنندگان دارونما ۱٫۰٪ بود (مشخصات رسمی داروی Mounjaro در بریتانیا (SmPC)، بخش ۴٫۸).
یک بازهی پروتئین برای همه‌ی داروهای GLP‑1
توصیهنامهی مشترک، سماگلوتاید، لیراگلوتاید و تیرزپاتاید را همگی با عنوان «GLP‑1» در نظر میگیرد. هیچ‌یک از مقادیر پروتئین آن با تغییر برند یا دوز تغییر نمی‌کند (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵). بازهی ۱٫۲ تا ۱٫۶ گرم بهازای هر کیلوگرم، هم برای Ozempic یا Wegovy (سماگلوتاید) و هم برای Mounjaro یا Zepbound (تیرزپاتاید)، از اولین تا آخرین مرحله‌ی دوز، کاربرد دارد.
پرسش‌ها
پرسش‌های متداول
آیا روزانه ۱۰۰ گرم پروتئین هنگام مصرف Mounjaro کافی است؟
برای هر فردی با وزن تا حدود ۸۳ کیلوگرم، این مقدار نیاز به ۱٫۲ گرم بهازای هر کیلوگرم را پوشش میدهد (۱۰۰ ÷ ۱٫۲). همچنین در بازهی ثابت ۸۰ تا ۱۲۰ گرم در روز قرار میگیرد که توصیهنامهی مشترک بهعنوان جایگزین محاسبه بر اساس هر کیلوگرم ارائه میکند (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵). در وزن بالاتر از ۸۳ کیلوگرم، این مقدار کمتر از ۱٫۲ گرم بهازای هر کیلوگرم وزن واقعی است. البته توصیهنامه میگوید محاسبه بر اساس وزن واقعی میتواند نیاز افراد مبتلا به چاقی را بیشبرآورد کند.
آیا هنگام مصرف GLP‑1 ممکن است پروتئین بیشازحد بخوریم؟
بله، در دورههای طولانی. حد تعیینشده در توصیهنامهی مشترک، روزانه ۲ گرم بهازای هر کیلوگرم است که برای وزن ۷۰ کیلوگرم برابر با ۱۴۰ گرم میشود (۷۰ × ۲) (Mozaffarian و همکاران، ۲۰۲۵).
اگر بیماری کلیوی داشته باشم، میتوانم از این بازه استفاده کنم؟
ابتدا با تیم درمان بیماری کلیوی خود مشورت کنید. گروه PROT-AGE برای سالمندان مبتلا به بیماری شدید کلیوی (eGFR زیر ۳۰) که دیالیز نمیشوند، استثنا قائل میشود، چون ممکن است لازم باشد دریافت پروتئین را محدود کنند (Bauer و همکاران، ۲۰۱۳).
آیا پس از توقف کاهش وزن، مقدار پروتئین توصیهشده کمتر میشود؟
در راهنمای آمریکا خیر. این راهنما برای بزرگسالان، چه در حال کاهش وزن باشند و چه نباشند، ۱٫۲ تا ۱٫۶ گرم بهازای هر کیلوگرم تعیین میکند (USDA و HHS، ۲۰۲۶). مقدار توصیهنامهی مشترک مربوط به دورهی کاهش وزن است و مقدار مرجع دریافت پروتئین در بریتانیا برای بزرگسالان سالم همچنان ۰٫۷۵ گرم بهازای هر کیلوگرم است (Morris و همکاران، ۲۰۲۰).
منابع
- اولویت‌های تغذیه‌ای برای پشتیبانی از درمان چاقی با GLP‑1: توصیهنامهی مشترک American College of Lifestyle Medicine، American Society for Nutrition، Obesity Medicine Association و The Obesity Society. Obesity Pillars، ۲۰۲۵.
- راهنمای تغذیه‌ی آمریکایی‌ها، ۲۰۲۵–۲۰۳۰. US Department of Agriculture و US Department of Health and Human Services، ۲۰۲۶.
- نظر علمی درباره‌ی مقادیر مرجع تغذیه‌ای پروتئین. EFSA Journal، ۲۰۱۲.
- موضع‌نامه‌ی International Society of Sports Nutrition درباره‌ی پروتئین و ورزش. Journal of the International Society of Sports Nutrition، ۲۰۱۷.
- توصیه‌های مبتنی بر شواهد برای دریافت بهینه‌ی پروتئین غذایی در سالمندان: موضع‌نامه‌ی گروه مطالعاتی PROT-AGE. Journal of the American Medical Directors Association، ۲۰۱۳.
- ناکافی بودن دریافت پروتئین در سالمندان بریتانیا. Geriatrics، ۲۰۲۰.
- توصیه‌های تغذیه‌ای دولت. Public Health England، ۲۰۱۶.
- بیانیه‌ی SACN درباره‌ی نحوه‌ی بیان مقادیر دریافتی و توصیه‌شده‌ی انرژی، چربی و کربوهیدرات. Scientific Advisory Committee on Nutrition، ۲۰۲۵.
- تغییرات ترکیب بدن هنگام کاهش وزن با تیرزپاتاید در مطالعه‌ی SURMOUNT-1 روی بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن. Diabetes, Obesity and Metabolism، ۲۰۲۵.
- مرور نظام‌مند، فراتحلیل و فرارگرسیون اثر مکمل پروتئین بر افزایش توده‌ی عضلانی و قدرت ناشی از تمرین مقاومتی در بزرگسالان سالم. British Journal of Sports Medicine، ۲۰۱۸.
- دریافت پروتئین کمتر از مقدار مطلوب برای نیازهای رژیم کم‌کالری هنگام مصرف آگونیست‌های گیرنده‌ی پپتید شبه‌گلوکاگون-۱. Journal of the International Society of Sports Nutrition، ۲۰۲۵.
- محلول تزریقی Mounjaro KwikPen با دوز ۱۵ میلی‌گرم در قلم تزریق ازپیش‌پرشده، خلاصه‌ی مشخصات دارو. Eli Lilly and Company Limited، ۲۰۲۶.
