برای تهوع GLP‑1 با Ozempic، Mounjaro یا Zepbound چه بخوریم؟

اگر هنگام مصرف GLP‑1 تهوع دارید، غذاهای ساده و کم‌چرب مثل کراکر، نان تست یا برنج را در وعده‌های کوچک بخورید. بین وعده‌ها نوشیدنی سرد را جرعه‌جرعه بنوشید و با اولین نشانه‌ی سیری، خوردن را متوقف کنید (توافق نظر متخصصان، MedlinePlus). در ۳ روز اول پس از تزریق، ساده‌ترین غذاها را انتخاب کنید، چون غلظت دارو در این زمان به اوج می‌رسد. غلظت Ozempic یا Wegovy، ۱ تا ۳ روز پس از تزریق به اوج می‌رسد. میانه‌ی زمان رسیدن به اوج برای Mounjaro یا Zepbound، ۲۴ ساعت پس از تزریق است (بروشور Wegovy، بروشور Zepbound). در کارآزمایی‌های STEP با سماگلوتاید ۲٫۴ میلی‌گرم، میانه‌ی مدت هر دوره‌ی تهوع ۸ روز بود (تحلیل STEP).

نکته‌های کلیدی

• هنگام تهوع با Zepbound، Mounjaro (در ایران: زیکورپا و اسپارتینا) یا Ozempic چه بخورید؟ وعده‌های کوچک، ساده و کم‌چرب و نوشیدنی سرد به‌صورت جرعه‌جرعه (NHS).
• غلظت سماگلوتاید (Ozempic، Wegovy) ۱ تا ۳ روز پس از تزریق به اوج می‌رسد. برای تیرزپاتاید (Mounjaro، Zepbound)، میانه‌ی زمان رسیدن به اوج ۲۴ ساعت پس از تزریق و دامنه‌ی آن ۸ تا ۷۲ ساعت است (بروشور Wegovy، بخش ۱۲٫۳، بروشور Zepbound، بخش ۱۲٫۳).
• با سماگلوتاید ۲٫۴ میلی‌گرم، میانه‌ی مدت هر دوره‌ی تهوع ۸ روز بود و ۹۸٫۱٪ از رویدادهای گوارشی خفیف یا متوسط بودند (تحلیل STEP).
• در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن، تهوع در ۴۴٪ از مصرف‌کنندگان Wegovy با دوز ۲٫۴ میلی‌گرم و ۱۶٪ از دریافت‌کنندگان دارونما رخ داد. این ارقام برای Zepbound، ۲۵٪ تا ۲۹٪ در برابر ۸٪ بود (بروشور Zepbound، بخش ۶٫۱).
• طبق بروشور Wegovy، واکنش‌های گوارشی «بیش از همه در دوره‌ی افزایش تدریجی دوز گزارش شدند».
• استفراغ می‌تواند به کم‌آبی بدن و آسیب کلیه منجر شود (بروشور Zepbound، بخش ۵٫۳). اگر نمی‌توانید مایعات را در معده نگه دارید، با پزشک یا کادر درمان تماس بگیرید (MedlinePlus). وقتی دوباره توانستید مایعات را نگه دارید، محاسبه‌گر مصرف آب مقدار هدف مصرف مایعات را مشخص می‌کند.

برای تهوع GLP‑1 در هر روز پس از تزریق چه بخوریم؟

این جدول برای کاهش تهوع GLP‑1، غذاها را بر اساس روزهای پس از تزریق هفتگی شما پیشنهاد می‌کند. این جدول بر اساس زمان‌های رسیدن غلظت دارو به اوج در بروشورها تنظیم شده است، نه بر اساس یک کارآزمایی درباره‌ی زمان‌بندی وعده‌ها. این زمان‌ها به غلظت دارو مربوط‌اند و نشان نمی‌دهند تهوع شما در کدام روز شدیدتر خواهد بود (بروشور Wegovy، بخش ۱۲٫۳). دامنه‌ی ۸ تا ۷۲ ساعته‌ی تیرزپاتاید در همان ۳ روز اول قرار می‌گیرد. روز ۷، روز تزریق بعدی شماست؛ به ردیف اول برگردید.

غذاها از MedlinePlus و NHS گرفته شده‌اند و نکته‌ی مربوط به وعده‌های حجیم از توصیه‌نامه‌ی مشترک آمده است. ابزار رسم نمودار GLP‑1 غلظت تخمینی دارو را در طول هفته نشان می‌دهد.

فقط با ثبت علائم خود می‌توانید ببینید آیا تهوع شما هم از این منحنی پیروی می‌کند یا نه. در Pensday، هر تزریق و هر نوبت تهوع را ثبت می‌کنید. سپس الگوی عوارض جانبی خود را در کنار منحنی تخمینی غلظت دارو، بر اساس روزهای گذشته از تزریق، می‌بینید؛ اطلاعات ثبت‌شده‌ی غذا و آب هم در کنار آن نمایش داده می‌شود.

بهترین غذاها برای تهوع GLP‑1 کدام‌اند؟

با مقدار کمی غذای ساده و کم‌چرب شروع کنید (توافق نظر متخصصان).

• کراکر، نان تست، برنج، نودل و سیب‌زمینی؛ مواد غذایی نشاسته‌ای خشک و ساده از فهرست غذاهای ساده‌ی MedlinePlus.
• مرغ یا ماهی پخته‌شده در فر که در همان فهرست آمده‌اند، در مقدار کم برای دریافت پروتئین.
• سوپ زلال و بستنی یخی که آب زیادی دارند.
• نوشیدنی سرد به‌صورت جرعه‌های کوچک و منظم، یا چای زنجبیل یا نعناع (NHS).
• فعلاً غذاهای داغ، سرخ‌شده، چرب یا با بوی تند را کنار بگذارید و خیلی سریع غذا نخورید.

تا وقتی تهوع دارید، از کافئین، الکل و نوشیدنی‌های گازدار پرهیز کنید (MedlinePlus). اگر نوشیدن همراه غذا تهوع را بدتر می‌کند، نوشیدنی را ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل یا بعد از وعده‌ها بنوشید (توافق نظر متخصصان).

وقتی توانستید بیشتر غذا بخورید، مطلب پروتئین هر وعده هنگام مصرف Ozempic به شما کمک می‌کند برای هر وعده‌ی کوچک، مقدار هدف واقع‌بینانه‌ای مشخص کنید. اگر مدفوع شل مشکل اصلی شماست، فهرست غذاها فرق می‌کند. مطلب برای اسهال با Ozempic چه بخوریم را ببینید.

برای تهوع شبانه‌ی GLP‑1، شام را در حجم کم بخورید و پس از غذا برای دراز کشیدن عجله نکنید (NHS). اگر مشکل شما رفلاکس معده است و نه تهوع، NHS یک توصیه‌ی دیگر هم دارد؛ در فاصله‌ی ۳ یا ۴ ساعت مانده به خواب غذا نخورید (توصیه‌های NHS درباره‌ی رفلاکس معده).

چرا هنگام گرسنگی با Ozempic یا Mounjaro تهوع می‌گیرید؟

توصیه‌نامه‌ی مشترک می‌گوید تهوع با این داروها «اغلب صبح‌ها یا پس از دوره‌های طولانی‌تر غذا نخوردن رخ می‌دهد» (توصیه‌نامه‌ی مشترک). برای همین، حذف صبحانه می‌تواند تهوع را بدتر کند. فاصله‌ی طولانی بدون غذا که با یک وعده‌ی حجیم تمام شود هم همین اثر را دارد، چون وعده‌های حجیم احتمال استفراغ را بیشتر می‌کنند.

اگر به‌دلیل تهوع وعده‌ها را حذف می‌کنید، این توصیه‌نامه پیشنهاد می‌کند صبحانه بخورید و سپس هر ۳ تا ۴ ساعت یک وعده‌ی کوچک داشته باشید. کراکر را در دسترس نگه دارید و وقتی سیر شدید، خوردن را متوقف کنید، حتی اگر هنوز در بشقاب غذا مانده باشد (توافق نظر متخصصان).

تهوع دارید، رفلاکس معده یا فقط بیش از حد سیر شده‌اید؟

هنگام مصرف GLP‑1، سه حس پس از غذا ممکن است با هم اشتباه گرفته شوند و هرکدام راهکار متفاوتی دارند (توصیه‌های NHS درباره‌ی رفلاکس معده، NHS، توافق نظر متخصصان).

در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن، سوءهاضمه در ۹٪ از مصرف‌کنندگان Zepbound با دوز ۵ میلی‌گرم و ۴٪ از دریافت‌کنندگان دارونما رخ داد. میزان رفلاکس معده هم ۴٪ در برابر ۲٪ بود. با Wegovy با دوز ۲٫۴ میلی‌گرم، این ارقام برای سوءهاضمه ۹٪ در برابر ۳٪ و برای رفلاکس معده ۵٪ در برابر ۳٪ بود (بروشور Zepbound، بخش ۶٫۱، بروشور Wegovy، بخش ۶٫۱). برای تهوع پس از غذا با Mounjaro (در ایران: زیکورپا و اسپارتینا)، مقدار غذا را کم کنید و با اولین نشانه‌ی سیری، خوردن را متوقف کنید.

تهوع با Ozempic، Wegovy، Mounjaro و Zepbound چقدر شایع است؟

در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن، تهوع در ۴۴٪ از مصرف‌کنندگان Wegovy با دوز ۲٫۴ میلی‌گرم و ۱۶٪ از دریافت‌کنندگان دارونما رخ داد (بروشور Wegovy، بخش ۶٫۱). ارقام Ozempic و Mounjaro از کارآزمایی‌های دیابت نوع ۲ آمده‌اند (بروشور Ozempic، بروشور Mounjaro). ارقام Zepbound مربوط به کارآزمایی‌های کاهش وزن‌اند (بروشور Zepbound). بنابراین، با این جدول نمی‌توان داروها را رتبه‌بندی کرد.

خوانندگان بریتانیا به‌جای درصد، دسته‌بندی فراوانی را می‌بینند. در مشخصات رسمی داروی Mounjaro در بریتانیا (SmPC) و مشخصات رسمی داروی Wegovy در بریتانیا (SmPC)، تهوع «بسیار شایع» ذکر شده است؛ یعنی دست‌کم ۱ نفر از هر ۱۰ نفر.

تهوع GLP‑1 چقدر طول می‌کشد؟

با سماگلوتاید ۲٫۴ میلی‌گرم، میانه‌ی مدت هر دوره‌ی تهوع ۸ روز بود، در برابر ۷ روز با دارونما. میانه‌ی مدت هر دوره‌ی استفراغ هم در هر دو گروه ۲ روز بود (تحلیل STEP). این ارقام مربوط به هر دوره‌ی جداگانه‌اند، نه مجموع زمانی که فرد علائم داشته است. پس از رسیدن دوز به ۲٫۴ میلی‌گرم در هفته‌ی ۱۶، نسبت افراد دچار تهوع حدود هفته‌ی ۲۰ به اوج رسید و سپس کاهش یافت. ۴٫۳٪ به‌دلیل این علائم درمان را متوقف کردند، در برابر ۰٫۷٪ در گروه دارونما.

میانه به این معنی نیست که باید همین‌قدر صبر کنید. اگر تهوع بیش از ۴۸ ساعت طول کشید، با پزشک یا کادر درمان تماس بگیرید (MedlinePlus). در بریتانیا، اگر تهوع طی چند روز بهتر نشد یا مدام برگشت، به پزشک عمومی مراجعه کنید (NHS).

برای مدت هر دوره‌ی تهوع با Mounjaro یا Zepbound رقمی وجود ندارد. بروشور Zepbound می‌گوید بیشتر موارد تهوع، استفراغ و اسهال «در دوره‌ی افزایش تدریجی دوز رخ دادند و با گذشت زمان کمتر شدند» (بروشور Zepbound، بخش ۶٫۱). اگر تهوع پس از یک مرحله افزایش دوز برگشت، مطلب عوارض جانبی پس از افزایش دوز Ozempic توضیح می‌دهد چه انتظاری داشته باشید.

آیا قرص‌های روزانه‌ی GLP‑1 هم به همین شکل تهوع ایجاد می‌کنند؟

تهوع با قرص‌های روزانه هم شایع است، اما روز مشخصی برای اوج هفتگی وجود ندارد که برنامه‌ی خود را بر اساس آن تنظیم کنید. در کارآزمایی‌های Foundayo، تهوع با دوزهای ۵٫۵ میلی‌گرم، ۹ میلی‌گرم و ۱۷٫۲ میلی‌گرم به‌ترتیب در ۲۶٪، ۳۴٪ و ۳۵٪ گزارش شد، در برابر ۱۰٪ با دارونما. طبق بروشور رسمی دارو در آمریکا (FDA)، این دارو روزی یک بار، همراه غذا یا بدون آن مصرف می‌شود (بروشور Foundayo). غلظت دارو پس از مصرف قرص Wegovy، ۱ ساعت بعد از هر دوز به اوج می‌رسد. این قرص‌ها و Rybelsus باید صبح با معده‌ی خالی، با حداکثر ۴ اونس آب و دست‌کم ۳۰ دقیقه پیش از غذا مصرف شوند (بروشور Wegovy، بروشور Rybelsus). همان توصیه‌ی وعده‌های کوچک و کم‌چرب برای این داروها هم کاربرد دارد.

چه زمانی برای تهوع GLP‑1 باید کمک پزشکی بگیرید؟

اگر استفراغ نمی‌گذارد نوشیدنی‌ها را در معده نگه دارید، باید همان روز کمک پزشکی بگیرید، چون از دست دادن مایعات می‌تواند به آسیب کلیه منجر شود (بروشور Zepbound، بخش ۵٫۳). اگر در یک روز ۳ بار یا بیشتر استفراغ کردید یا ۸ ساعت یا بیشتر ادرار نکرده‌اید، با پزشک یا کادر درمان تماس بگیرید (MedlinePlus).

در بریتانیا، اگر پی‌درپی استفراغ می‌کنید و نمی‌توانید مایعات را در معده نگه دارید، استفراغ بیش از ۲ روز طول کشیده، یا نشانه‌های کم‌آبی بدن پس از مصرف ساشه‌های محلول خوراکی جبران آب و املاح ادامه دارند، با ۱۱۱ تماس بگیرید. در صورت استفراغ خونی، استفراغی شبیه تفاله‌ی قهوه، استفراغ سبزرنگ یا دل‌درد ناگهانی و شدید، با ۹۹۹ تماس بگیرید یا به بخش اورژانس (A&E) بروید (NHS).

درد مداوم یا شدید شکم که گاهی به پشت می‌زند، با استفراغ یا بدون آن، می‌تواند نشانه‌ی التهاب لوزالمعده (پانکراتیت) باشد. طبق بروشورها باید مصرف دارو را متوقف کنید (بروشور Zepbound، بخش ۵٫۵، بروشور Wegovy، بخش ۵٫۲). درد بالای شکم همراه با تب، زردی پوست یا چشم‌ها، یا مدفوع به رنگ خاک رس می‌تواند نشانه‌ی مشکل کیسه‌ی صفرا باشد (راهنمای مصرف Zepbound). بروشورها همچنین مصرف این داروها را در گاستروپارزی شدید توصیه نمی‌کنند.

وقتی توانستید نوشیدنی‌ها را در معده نگه دارید، به‌آرامی جرعه‌جرعه بنوشید و برای تعیین مقدار هدف مایعات از محاسبه‌گر مصرف آب استفاده کنید.